అందరి ముందు ఆమె పక్కనే

“ఆ ట్రే తీసుకుని వెనక గేటు దారిలో నిల్చో,” అని వరుడి అత్తవైపు మేనత్త సుబ్బలక్ష్మి మేఘనా చేతిలో ఉన్న కప్పుల ట్రేను కాస్త నెట్టి చెప్పింది. ప్రాంగణం నిండా దీపాల కాంతి, బంగారు జరీ చీరలు, కారు దిగుతున్న అతిథుల హడావిడి. ప్రధాన ప్రవేశం దగ్గర కేవలం అర క్షణం ఆగి నిలబడిన మేఘనా మాత్రం ఆ ట్రే వెనుక దాగాల్సిన మనిషిలా కనిపించేలా ఆమెను జరిపేశారు.

హైదరాబాద్ బంజారాహిల్స్‌లోని ఆ పెళ్లి ఇంటి ప్రాంగణం ఒక వలయం లాగా ఉంది; ఎవరెవరు ఎవరిని పలకరిస్తున్నారో అందరికీ కనిపించేలా. మేఘనా మెడకి వేలాడుతున్న ముడతలు పడిన గుర్తింపు పట్టా—ఈ కార్యక్రమం కోసం కేటరింగ్ వాళ్లు ఇచ్చిన తాత్కాలిక కార్డు—చీరపల్లవం కిందనుంచి బయటికి జారింది. సుబ్బలక్ష్మి దానిని రెండు వేళ్లతో పైకెత్తి, “ఇది కట్టుకున్నాక ఇంకో అర్థం చెప్పాలా? సేవా రంగం వాళ్లు ఎక్కడ నిలబడాలో తెలిసి ఉండాలి,” అంది. దగ్గరలో ఉన్న ఇద్దరు అక్కచెల్లెళ్లు పెదవులు మూసుకుని చూసుకున్నారు.

మేఘనా చేతులు బిగుసుకున్నాయి. ఉదయం నుంచీ ఆమె కాళ్లపై నిలబడి ఉన్న పని కప్పుల పొరల మీద చల్లారిపోయిన టీ వలయం మిగిలినట్లు ఆమె వేళ్లకూ అలసట గట్టిగా అతుక్కుంది. అయినా ఆమె వెనక్కి ఒక్క అడుగు కూడా వేయలేదు. ట్రేను కింద ఉన్న పొడవాటి కౌంటరు అంచుపై పెట్టింది; అక్కడ పూల తాడు, కొబ్బరి తురుము గిన్నె, పెన్సిల్, చినిగిన టేపు రోల్ గజిబిజిగా ఉన్నాయి. ఆ చిన్న చర్య అంచనా వేయనిదే. “నేను వెనక దారిలో నిలబడటానికి రాలేదు,” అంది, గొంతు ఎత్తకుండా.

అదే మొదటి పగులు. సుబ్బలక్ష్మి ఒకసారి నవ్వి, వెంటనే ముఖాన్ని గట్టిచేసింది. “అయ్యో, మాట కూడా చెబుతుందా? ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధం అని అనుకునేంత దగ్గరైతే, నువ్వు ఇక్కడ ట్రే పట్టుకుని ఉండేవి కాదు. వరుడి వాళ్లు వస్తున్నారు. పక్కకు.” ఆమె చేతి చలనం ఈసారి మరింత స్పష్టంగా ఉంది—మేఘనను కుటుంబ వలయం బయటికి తోసే చలనం. చూసేవాళ్లకు అర్థమయ్యేంత స్పష్టంగా.

అది మేఘనకు కొత్త అవమానం కాదు. కానీ ఇంత బహిరంగంగా, అర్జున్ ఇంటివాళ్ల ముందు, పెళ్లి ముహూర్తం ముందు గంటలో, ఇది ఆగిపోతే ఆ తర్వాత ఆమెకు స్థానం మొత్తం కరిగిపోతుందని స్పష్టంగా కనిపించింది. రెండు సంవత్సరాలుగా అర్జున్‌తో ఆమె సంబంధం ఇంట్లో అందరికీ పూర్తిగా అంగీకరించబడలేదేమో గానీ దాచినది కూడా కాదు. అతని తండ్రి అనారోగ్యంతో ఆసుపత్రి చుట్టూ తిరిగిన రోజుల్లో మందులు తెచ్చింది ఆమె; అర్జున్ చిన్నాన్న కూతురికి పరీక్ష ఫీజు అవసరమైనప్పుడు తన జీతం నుంచి పంపింది కూడా ఆమెనే. కానీ పనికి వచ్చే దగ్గరికి పిలిచి, పేరు వచ్చే దగ్గరికి వెనక్కి నెడుతున్నారు.

“మేఘనా, నీకు చెప్పేది విను,” పెద్దమ్మ మెల్లిగా దగ్గరకు వచ్చి అంది. ఆమె మాటలో దయ ఉన్నా ధైర్యం లేదు. “ఇప్పుడే తగాదా వద్దు. పెళ్లి ఇల్లు.”

“పెళ్లి ఇల్లు కాబట్టే,” సుబ్బలక్ష్మి గట్టిగా అందుకుంది, ఆ ఒక్క వాక్యాన్ని ఆయుధంలా పట్టుకుని. “ఎవరు ఎక్కడ నిలబడాలో నేనే చూసుకుంటా. మరీ వరుడి పక్కకు ఎవ్వరినైనా పెట్టం. ముహూర్తానికి ముందు చెడ్డ మాట రాకూడదు. వర్క్ చేసేవాళ్లు తమ చోట ఉండాలి.” తరువాత, ఆమె కేటరింగ్ సూపర్వైజర్‌ను చేతితో పిలిచింది. “ఇదిగో మీ అమ్మాయి. ఫ్రంట్‌లో ఎందుకు?”

సూపర్వైజర్ రాఘవ్ చెమట తుడుచుకుంటూ పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చాడు. అతనికి పని తప్ప ఇంకేమీ కనబడదు. “అమ్మా, వాళ్లు కాఫీ తీసుకెళ్తున్నారు—”

“కాఫీ తీసుకెళ్లడం వేరే, వరుడి బంధువుల మధ్య నిలబడటం వేరే,” సుబ్బలక్ష్మి మాట కత్తిరించింది. “వెనక గుమ్మం దగ్గర పెట్టు. కనిపించకుండా.”

మేఘనా అతని వైపు కూడా చూడలేదు. ఆమె చూపు నేరుగా సుబ్బలక్ష్మిపైనే నిలిచింది. ప్రవేశ వలయంలోకి మరో కారు వచ్చి ఆగింది. దిగి వస్తున్న వారిని స్వాగతించడానికి రెండు చిన్న పిల్లలు పూల త్రాచుపళ్లెం పట్టుకుని పరుగెత్తారు; వాళ్లు కూడా ఈ గట్టిపడ్డ గాలిని తాకి కాసేపు మందగించారు. పలకరింపులు ఒక పాదం వెనక్కి తగ్గాయి.

“సరే,” మేఘనా అంది. “మీరు చూసుకుంటారంటే ఒకటి అడుగుతాను.” ఆమె స్వరం తక్కువే, కానీ వలయంలో ఉన్న వాళ్లంతా వినేలా స్పష్టంగా పడ్డది. “నన్ను ఎవరి ఆజ్ఞతో వెనకకి పంపిస్తున్నారు? ఈ ఇంట్లో నాకు స్థానం లేదని చెప్పే హక్కు మీకెవరు ఇచ్చారు?”

ఆ ప్రశ్న గాలిలో వేలాడలేదు; నేరుగా సుబ్బలక్ష్మి ముఖానికి తగిలింది. ఆమె క్షణం పాటు తడబడింది. “నేను... పెద్దవాళ్ల తరఫున—”

“ఏ పెద్దవాళ్లు?” మేఘనా వెంటనే అడిగింది. “పెద్దమ్మగారేనా? అర్జున్ తండ్రిగారేనా? లేక మీరు మాత్రమేనా?”

దగ్గరలో నిలబడ్డ పెద్దమ్మ చెయ్యిలోని జాస్మిన్ గుత్తి సడన్‌గా దిగిపోయింది. రాఘవ్ అరవై కప్పుల బిల్లుతో ఉన్న పుస్తకాన్ని ఛాతికి నొక్కుకున్నాడు. అతిథులను లోపలికి తీసుకెళ్తున్న మామయ్య కూడా రెండు అడుగులు ఆపాడు. ఇప్పటిదాకా సుబ్బలక్ష్మి మాట ఆజ్ఞలా వినిపించింది; ఇప్పుడు అది ఎవరి తరఫునో ఆమె చెప్పాల్సిన పరిస్థితి వచ్చింది.

సుబ్బలక్ష్మి గళం గట్టిగా ఉండాలని చూసింది. “ఇది ఆడపిల్లల విషయం. గౌరవం విషయం. ఎవరు ఎవరితో తిరిగారో బయటకి చెప్పుకుంటూ పెళ్లి ఇల్లంతా—”

“తిరిగానా?” మేఘనా పలికిన ఆ ఒక్క పదం చల్లగా ఉంది. “లేక మీ ఇంట్లో కష్టంలో ఉన్నప్పుడు లోపలికి పిలిచి, ఇప్పుడు బంగారు కాంతుల్లో బయటకు తోసేయడమా?” ఆమె ఒక్క అడుగు ముందుకు వేసింది. మెడలోని ముడతల కార్డు తీసి చేతిలో పట్టుకుంది. “పని చేసినప్పుడు ఈ చేతులు మీ ఇంటివాళ్లవే. ఇప్పుడు ఈ కార్డు చూపించి సేవకురాలిలా పక్కకు జరిపేస్తారా?”

అక్కడే అర్జున్ వచ్చాడు. అతను లోపల నుంచి వేగంగా వచ్చినట్టే కనిపించాడు; కుర్తా చేతికి పూలరేకులు అంటుకుని ఉన్నాయి. సుబ్బలక్ష్మి ముఖంలో ఊరట మెరిసింది. “అర్జున్, బాగా వచ్చావు. దీన్ని తీసుకెళ్లి వెనక్కి పెట్టు. ఇక్కడ unnecessary scene—”

“నన్నే పిలవాలి,” మేఘనా అతని మాటకన్నా ముందే అంది. సుబ్బలక్ష్మిని వదిలి ఈసారి అర్జున్‌నే నేరుగా చూసింది. “ఇప్పుడే. అందరి ముందు. నేను ఎక్కడ నిలబడాలో నువ్వే చెప్పు.”

వలయం మరింత గట్టిపడింది. కార్లు దిగుతున్నవాళ్లు కూడా లోపలికి అడుగు వేయడానికి ముందు ఈ దారి చూడాల్సి వచ్చింది. ఎవరిని పలకరించాలి, ఎవరిని దాటిపోవాలి అన్నది క్షణం పాటు నిలిచిపోయింది. సుబ్బలక్ష్మి త్వరగా మళ్లీ నియంత్రణ దక్కించుకోవాలని ప్రయత్నించింది. ఆమె ముందుకు వచ్చి మేఘనా చేతిలోని కార్డుని లాగబోయింది. “అంత హక్కు ఉంటే ముందే నిశ్చయంతో వస్తారు. ట్రే పట్టుకుని కాదు. దయచేసి పక్కకు జరుగు. ముహూర్తం ఆగదు.”

ఆ లాగుడుతో కార్డు దారం తెగి ఆమె చేతిలోనే మిగిలింది. చౌకపాటి ప్లాస్టిక్ కార్డు నేలపై పడిపోయి తిరగబడి “సహాయక సిబ్బంది” అనే అక్షరాలు అందరికీ కనబడేలా పడ్డాయి. అదే ఆమె చేసిన దెబ్బ. అదే కనిపించే నష్టం. రెండు మామయ్యలు తలతిరిగి చూశారు; ఒక చిన్న అబ్బాయి వంగి దానిని ఎత్తబోతే అతని తల్లి చేయి పట్టుకుంది.

మేఘనా కిందికి వంగలేదు. బదులుగా ట్రేను మళ్లీ బిగిగా ఎత్తుకుంది. “మీరు నా మెడకి కట్టినది ఇది,” అంది. “నా స్థానం కాదు.”

అర్జున్ కళ్లలో ఏదో కదిలింది. గత నెల అతని అమ్మ మందులు కొనడానికి తన వద్ద కార్డు స్వైప్ పని చేయక అతను మేఘనకు కాల్ చేసిన రాత్రి ఆమె గుర్తొచ్చిందేమో; లేక ఈ ప్రాంగణంలో ఎవరు నిజంగా నిలబడి ఉన్నారో ఇప్పుడు మొదటిసారి చూశాడేమో. కానీ అతను ఇంకా మాటాడక ముందే సుబ్బలక్ష్మి చివరి దెబ్బ కొట్టింది. “అర్జున్, ఇలాంటివాళ్లను ఇప్పుడే లైన్‌లో పెట్టకపోతే రేపు మెడమీదెక్కుతారు. వరుడివి నువ్వు. ఎంచుకో—పెళ్లి ఇల్లు గౌరవమా, లేక బయటివాళ్ల మొండితనమా?”

ఆ మాటతో కొన్ని ముఖాలు సుబ్బలక్ష్మివైపు చేరాయి. ఇదే ఆమె బలం—కుటుంబ గౌరవం పేరుతో వ్యక్తిని తొక్కేయడం. ఆమె అర్జున్‌ను తనవైపు లాగేందుకు చేతిని చాపింది. అదే అతిగా వేసిన అడుగు.

మేఘనా గుండెలో కొట్టుకుంటున్నది కోపమే కాదు; ఇన్నాళ్లూ తనను పని, ఉపయోగం, అవసరం పేర్లతో మాత్రమే లోపలికి అనుమతించి, పేరు, స్థానం, పక్క అన్న దగ్గర ఆపిన తలుపులన్నిటి శబ్దం. ఆమె వెనక్కి తగ్గితే ఇక ఈ వలయంలో తన గురించి ఇంకెవ్వరూ నిజం పలకరించరు. ఆమె నెమ్మదిగా ట్రేను కౌంటరుపై పెట్టి, రెండు చేతుల్నీ ఖాళీ చేసుకుంది. ప్రతి చూపూ తనపై ఉందని ఆమెకు తెలుసు. అదే సరిపోతుంది.

“ఎంచుకోవాల్సింది నేనే,” అంది ఆమె. వాక్యం చిన్నదే, కానీ సుబ్బలక్ష్మి మాటను మధ్యలోనే కత్తిరించింది. “నన్ను బయటివాళ్లలో పెట్టేది మీరు కాదు.” అర్జున్ వైపు తిరిగి, కానీ అతని అనుమతి అడగకుండా, అందరి ముందు స్పష్టంగా పలికింది—“ఈ ఇంట్లో కష్టకాలంలో నేను పిలిస్తే వచ్చే మనిషిని కాదు. ఈ ఇంటి మనిషిని. అర్జున్ పక్కన నిలబడేది నేనే. నన్ను ఎవరైనా వెనక్కి పంపాలంటే, అతను తన నోటితో పంపాలి. మీరు కాదు.”

దాని తర్వాత జరిగిన మార్పు శబ్దంతో కాదు, కదలికలతో కనిపించింది. ప్రవేశం దగ్గర అర్జున్‌ను పలకరించడానికి ముందుకు వచ్చిన మామయ్య చేతిని వెనక్కి తీసుకుని ముందుగా మేఘన వైపు చూసాడు. పెద్దమ్మ అడుగు నేరుగా ఆమె దగ్గరకు మారింది. రాఘవ్ నేలపడ్డ కార్డును తీసి సుబ్బలక్ష్మికి కాకుండా మేఘనా పక్కనున్న కౌంటరుపైన ఉంచాడు. ఎవరో దారి ఇస్తూ పక్కకు జరిగారు; అది యాదృచ్ఛికం కాదు. వలయం చదివిన అర్థం క్షణంలో మారిపోయింది.

సుబ్బలక్ష్మి ముఖం తెల్లబడింది. “అది నీకు ఎవరు హక్కిచ్చారు?” ఆమె గళం ఈసారి ఆజ్ఞలా లేదు; తొందరపడిన ఊపిరిలా ఉంది.

“నేను,” మేఘనా అంది. అర్జున్ వైపు చెయ్యి చాపలేదు. అతని పేరు వెనక దాక్కోలేదు. “ఇకపై నా స్థానం గురించి నా ముందు మరెవరూ నిర్ణయం చెప్పరు.” తరువాత మాత్రమే ఆమె తల కొద్దిగా తిప్పి అర్జున్ వైపు చూసింది. “నువ్వు పంపుతావా?”

అర్జున్ ఒక్క అడుగు ఆమె పక్కకు వచ్చి నిలబడ్డాడు. సుబ్బలక్ష్మి చాచిన చేయి మధ్యలోనే వేలాడుతూ మిగిలింది. అతను పెద్దగా మాట్లాడలేదు; ఆ అవసరం కూడా లేకుండా పోయింది. “వెనక్కి వెళ్లేది ఎవరూ కాదు,” అన్నాడు. “స్వాగతం చేయాల్సిన వాళ్లు ముందే నిలబడాలి.”

అది సరిపోలేదనుకున్నట్టుగా సుబ్బలక్ష్మి మళ్లీ పెళ్లి ఇంటి గౌరవం, బంధువుల మాట, పుకార్లు అన్నీ ఒకేసారి తీసి వేయబోయింది. కానీ ఇప్పుడు ఎవ్వరూ ఆమెకు దారి కల్పించలేదు. పెద్దమ్మ నేరుగా మేఘనా చేతిని పట్టి ప్రవేశపు దీపాల వరుస దగ్గరకు తీసుకెళ్లింది. “ఇక్కడ నిలుచో,” అంది, ఎప్పట్నుంచో ఉన్న ఖాళీని చివరికి పూరించినట్టుగా. ఎదురుగా వచ్చిన అతిథులకు ఆమెను పరిచయం చేయక తప్పని స్థితి ఏర్పడింది; అదే సుబ్బలక్ష్మి ఓటమి. ఆమె ఇప్పటివరకు ఉపయోగించిన స్వరం ఒక్కసారిగా ఎవ్వరూ పట్టించుకోని బలహీన శబ్దమైపోయింది.

మేఘనా అక్కడ ఎక్కువ సేపు నిలబడలేదు. నిలబడాల్సిన స్థానం చెప్పి పెట్టింది చాలు. మరుసటి క్షణంలోనే పని మళ్లీ కదిలింది; వాహనాలు రావటం, పూలవాసన, నాదస్వర శబ్దం, వంటింటి వేడి. కానీ ఇప్పుడు ఆమెను దాటుకుని ఎవ్వరూ “వెనక దారి” చూపించలేదు. ఆమె కౌంటరువద్దకు వెళ్లి మళ్లీ ట్రే ఎత్తుకుంది; అదే ట్రే, అదే కప్పులు, కాని దాచుకునే కవచంలా కాదు.

సేవా దారి మలుపు తిరిగేటప్పటికి ముందుగా నిండుగా ఉన్న దారి స్వయంగా చీలి ఖాళీ అయ్యింది. మేఘనా చేతుల్లో ట్రే సూటిగా నిలిచింది. కప్పుల చప్పుళ్లు ఒక్కొక్కటిగా తగ్గి, ఆ మలుపు దగ్గర పూర్తిగా ఆగిపోయాయి.