మినహాయింపు అయింది ఆమెనే
“మాధవి, ఆ ట్రే కింద పెట్టి పక్క దారిలో నుంచి ఎక్కు,” అని వసుంధర అత్త చేతి చూపుతో ఆమెను ఆపేసేసరికి మెట్ల ల్యాండింగ్ మీద జనాల గుంపు ఒక్కసారి తిరిగి చూసింది. పైకి ప్రధాన ప్రవేశ వంక పూల తాడు, వెండి రంగు స్టాంచన్, అతిథుల పేర్లు చూసే చిన్న రిజిస్టర్ టేబుల్. ఆ టేబుల్ అంచు మీద జడిపిన పిన్స్, అర్థం తాగిన నీళ్ల బాటిల్, చల్లారిపోయిన భోజనపు చిన్న పెట్టె. మాధవి చేతిలో ఉన్న స్వీట్ ట్రే బరువు కన్నా, ఆ చూపుల బరువు ఎక్కువగా దిగబడ్డది.
“నేను సిబ్బంది కాదు,” అంది ఆమె, ట్రేను వెంటనే టేబుల్ అంచుపైనే పెట్టేసి. అదే మొదటి చీలిక. దగ్గర నిలబడ్డ రెండు పిన్ని పిల్లలు ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు. వసుంధర అత్త పెదవి కాస్త బిగిసింది.
హైదరాబాద్ బంజారాహిల్స్లోని ఆ ఫంక్షన్ హాల్కు మాధవి పని వల్లే ముందే వచ్చేది. ఆమె సేవా రంగంలో ఈవెంట్ ఒప్పందాలు చూసేది; అర్జున్ కంపెనీకి రెండు పెద్ద కార్యక్రమాలు కూడా నిలబెట్టింది. ఆ దగ్గరితనం ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధంగా మారినప్పుడే అందరూ నవ్వుతూ మాట్లాడారు. ఈరోజు మాత్రం, నిశ్చితార్థం రోజు, అదే పరిచయం ఆమె మెడకు వేసిన తాత్కాలిక తాడు అయిపోయింది. అర్జున్ ఇంకా రాలేదు. ఆలస్యమే ఇప్పుడు తీర్పులా వినిపిస్తోంది.
“సిబ్బంది కాదా? అయితే ఇంకా జాగ్రత్తగా ఉండాలి,” వసుంధర అత్త గొంతు సన్నగా పెట్టి, చుట్టుపక్కల వారికి వినిపించేంతగా అంది. “ముఖ్య ద్వారం నుంచి పెళ్లికూతురు వాళ్లు, వరుడు వాళ్లు మాత్రమే. నీ పేరు అతిథుల జాబితాలో లేదు. పై ఫ్లోర్లో కూర్చో. పిలిస్తే వస్తావు.”
మాధవి చేతి అరలో ఫోన్ వెలుగు తక్కువగా మెరిపింది. అర్జున్ నుంచి మెసేజ్ లేదు. ఉదయం ఆమెకు తిరిగి ఇవ్వాల్సిన గదితాళం కూడా ఆలస్యంగా, డ్రైవర్ చేతిలో వచ్చి పడింది; దానిపైనే వసుంధర అత్త మొదటి తీర్పు కట్టింది — “తాళాలు ఇచ్చి పనులు చూసే అమ్మాయి” అని. ఇప్పుడు అదే కథని మెట్ల దగ్గర అందరికీ చదివిస్తోంది.
మాధవి ఒక్క మెట్టు పైకి ఎక్కింది. వెంటనే వసుంధర అత్త ముందుకు జారి, స్టాంచన్ తాడు కాస్త లాగి ఆమె దారి కోసేసింది. “అర్థం కావడం లేదా? పైకి ఇప్పుడు నువ్వు కాదు.”
ఆ మాటలోని “నువ్వు” మెట్ల గోడలకే అంటుకున్నట్టు అనిపించింది. దిగువ నుంచి వచ్చే అతిథులు ఆగిపోయారు; పై నుంచి దిగేవాళ్లు మధ్య మెట్టుపైనే నిల్లిపోయారు. ఒక్క క్షణంలో ఆమె స్థానమే అందరికీ చదివించబడింది — ఉపయోగం ఉన్నప్పుడే పిలిచే మనిషి, కుటుంబం ముందు పెట్టని మనిషి.
“అత్తయ్య,” మాధవి శాంతంగా అంది, “జాబితా ఎవరికి కోసం?”
“ఎవరికి అంటే?” వసుంధర అత్త చిరాకు నవ్వు నవ్వింది. “లోపలికి రావాల్సిన వాళ్ల కోసం.”
“అయితే,” మాధవి అదే స్వరంలో అడిగింది, “లోపల ఆహ్వానించినవారి పేర్లు చూడటానికేనా, లేక ఎవరు ఎవరి పక్కన నిలబడకూడదో నిర్ణయించటానికా?”
రిజిస్టర్ దగ్గరున్న నిఖిల్—అర్జున్ తమ్ముడు—పెన్ మధ్యలో ఆపేశాడు. ఇద్దరు పెద్దవాళ్లు మెట్లు దిగుతూ అక్కడే నెమ్మదించారు. ప్రశ్న చిన్నదే; కానీ దానికి వసుంధర అత్త వెంటనే సమాధానం చెప్పలేకపోయింది. ఆమె చుట్టుకున్న శాలువా చివర చేతిలో ముడిచుకుంది. ఆ ముడే రెండో చీలిక.
“పెద్దలు నిర్ణయించినట్టు జరుగుతుంది,” అంది చివరికి. కాని ఆ గంభీరతలో కాస్త శూన్యం పడింది.
“పెద్దలంటే?” మాధవి మరీ దగ్గరగా వెళ్లలేదు. అదే ల్యాండింగ్ అంచున నిలబడి అంది. “ఈ కార్యక్రమానికి ఖర్చు పెట్టినవాళ్లా, పేర్లు పెట్టినవాళ్లా, లేక దారి ఆపుతున్నవాళ్లా?”
ఇప్పుడు మెట్ల మీద గాలి కూడా తేలికగా కదల్లేదు. పై నుంచి మంగళవాయిద్యం ధ్వని వస్తూనే ఉంది, కానీ ఈ ల్యాండింగ్ దగ్గర వసుంధర అత్త గొంతే ఒక్కసారిగా చిన్నబోయింది. “నీకు ఈ రకం మాటలు ఎవరు నేర్పారు?”
“దారి ఆపినవాళ్లే,” అంది మాధవి.
దిగువ నుంచి తొందరగా అడుగుల శబ్దం ఎక్కివచ్చింది. ముందుగా అర్జున్ కనిపించాడు—కోటు బటన్ కూడా పూర్తిగా వేసుకోలేదు, కంఠంలో చెమట, వెనక ఇద్దరు సహాయకులు, ఒక పూలమాల పెట్టె. అతను ల్యాండింగ్ చేరేసరికి వసుంధర అత్త వెంటనే మాట మార్చింది. “చూడు, వచ్చావుగా. అమ్మాయి కూడా ఆవేశపడుతోంది. లోపలికి రావాలంటే ఒక సరిగా మాట ఉండాలి. కుటుంబం ముందు స్థానం ఒక్కరోజులో రావదు.”
అర్జున్ మాధవిని ఒకసారి చూశాడు. ఆ చూపులో క్షమాపణ లేదు, వివరాలూ లేవు; ఆలస్యానికి బదులు ఏది చేయాలో లెక్క మాత్రమే ఉంది. అతను తన చేతిలో ఉన్న ప్రవేశ కార్డు, మేడపై ప్రైవేట్ లౌంజ్ తాళం రెండూ నిఖిల్ నుంచి తీసుకుని మాధవి వైపు చాపాడు. “ఇవి ఆమె దగ్గర ఉండాలి,” అన్నాడు.
అది ప్రేమ ప్రకటన కాదు. అందుకే బలంగా పడింది. తాళం అంటే యాజమాన్యం, ప్రవేశ కార్డు అంటే ఎవరిని ఎక్కడికి తీసుకెళ్లాలో అధికారం. నిఖిల్ చేతి మధ్యలో ఆగిపోయింది. వసుంధర అత్త వెంటనే చురక పెట్టింది. “అర్జున్, గజిబిజి వద్దు. ఇలాంటివి తరువాత చూసుకుందాం. ఇప్పుడే లోపలికి పంపాలంటే ముందు పెద్దలకి స్పష్టంగా చెప్పు—ఇది ఏమిటో. లేకపోతే పక్కన కూర్చోబెట్టు. అవమానం మాకెందుకు?”
“అవమానం మీకా?” మాధవి అడిగింది. అర్జున్ నుంచి తాళం ఇంకా తీసుకోలేదు. “నన్ను మెట్ల దగ్గర ఆపి, ట్రేలు మోపించి, ‘పిలిస్తే వస్తావు’ అన్నది ఎవరు?”
వసుంధర అత్త ముఖరంగు మారింది. చుట్టూ నిలబడ్డ వాళ్లలో కొందరు కళ్లను కిందకు దించారు; ఎందుకంటే ఇప్పటివరకు వినిపించినదంతా “సర్దుకుపోయే” స్వరంలో ఉండేది. ఇప్పుడు మాట ఒక్కసారిగా పేరుతో, చర్యతో నిలిచింది. దాచుకునే చోటు తగ్గింది.
“నేను నీ మంచికే—”
“నా మంచిని మీరే చదవాలంటే,” మాధవి అంది, “నా పేరు కూడా మీరే పెట్టాలా? ఈ ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధం మీకు ఇష్టం ఉన్నప్పుడు నవ్వుతూ చెప్పి, ఇవాళ జాబితా నుంచి తీసేసి, మిగిలినవాళ్ల ముందు నేను ఏ వరుసలో నిలబడాలో కూడా మీరు చెప్పాలా?”
అర్జున్ ఇప్పటివరకు నిశ్శబ్దంగా నిలిచాడు. ఇప్పుడు అతను ఒక్క అడుగు పైకి ఎక్కి, స్టాంచన్ దగ్గరికి చేరాడు. “అమ్మ,” అన్నాడు. ఒకే మాట. కాని ఆ మాటలో మొదటిసారి కొడుకు స్వరం కాదు; ఎవరిని అడ్డుకుంటున్నావో గుర్తు చేసే హెచ్చరిక ఉంది.
వసుంధర అత్త ఆ అవకాశాన్ని చివరి సారి తనవైపు తిప్పుకోవాలని చూసింది. “సరే. అప్పుడు ఇప్పుడే ఇక్కడే చెప్పు. నిశ్చయంగా ఉంటే కుటుంబం ముందు నిలబెట్టు. లేదంటే ఆమెను లోపలికి తీసుకెళ్లడం కుదరదు.” ఆమె తాడు మీద చేయి బిగించింది. “నాకు తర్వాత మాటలు వద్దు.”
ఆమె అనుకున్నది ఇదే—అర్జున్ తడబడతాడు, మరి కొంచెం వాయిదా వేస్తాడు, మాధవి మౌనంగా పక్కకి తప్పుకుంటుంది. ల్యాండింగ్ ఇంతకు ముందు ఆమె చేతిలోనే ఉంది. పైకి ఎక్కే వాళ్లు, కిందికి దిగే వాళ్లు అందరూ ఆ తాడు ఎక్కడ ఉంటే అక్కడే వంగాలి.
మాధవి ముందుగా కదిలింది. అర్జున్ చేతిలో ఉన్న తాళం, కార్డు ఈసారి తీసుకుంది. వాటిని తన అరలో మూసుకుని, రిజిస్టర్ టేబుల్ దగ్గరికి వెళ్లింది. నిఖిల్ చేతిలోని పెన్ను తీసి, ఖాళీగా ఉంచిన “వరుడి అతిథులు” కాలమ్ కింద కాదు, పై భాగంలో కుటుంబ ప్రతినిధుల పేర్లు ఉన్న చోట తన పేరు రాసింది—మాధవి. దాని పక్కన చిన్న గీత వేసి ఆ పెన్నే టేబుల్పై పెట్టింది.
“ఇది నేను నన్నే రాసుకున్నందుకే కాదు,” అంది ఆమె, వెనక్కి తిరిగి. “నన్ను బయట నిలబెట్టి లోపల మీరు గౌరవంగా కనిపించలేరని అందరికీ కనిపిస్తున్నందుకు. అర్జున్—”
అతను వెంటనే ముందుకొచ్చాడు.
“ఇప్పుడే చెప్పు,” అంది మాధవి, గట్టిగా కాదు, స్పష్టంగా. “నేను మెట్ల పక్క దారిలో కూర్చోబెట్టే మనిషినా, లేక నీతో పాటు ప్రధాన ప్రవేశం దాటి లోపలికి వెళ్లే మనిషినా? మధ్యలో నిలబెట్టే మాట తీసుకోను.”
ఆ ప్రశ్న అతనికీ, ఆ గుంపుకీ ఒకేసారి విసిరిన రాయి. వసుంధర అత్త ముఖంలో మొదట కోపం, వెంటనే గాబరా. ఎందుకంటే ఇప్పుడు తడబడేది ఆమె కాదు, అర్జున్ అయితేనే తన గెలుపు. కానీ అతను వెనక్కి తగ్గలేదు. ఆమె చేతిలో బిగించిన తాడు మీద తన చేయి వేసి, నెమ్మదిగా క్రిందికి జార్చాడు.
“మధ్యలో కాదు,” అన్నాడు. “మాధవి నా పక్కనే లోపలికి వస్తుంది. ఆహ్వానం నా పేరు మీద వెళ్ళిన ప్రతి చోట, ఆమె స్థానం కూడా అదే.”
ల్యాండింగ్ మీద నిలబడ్డ నిఖిల్ వెంటనే పక్కకు జరిగాడు. దిగువనుంచి ఎక్కుతున్న ఇద్దరు మామలు తాము ఆగిన మెట్టునుంచి ఒక్క మెట్టు వెనక్కి వాలిపోయారు. పై నుంచి దిగుతున్న అమ్మాయిల గుంపు గోడకు దగ్గరగా ఒదిగింది. దారి ఎవరిదో ఒక్కసారిగా చదవబడింది.
వసుంధర అత్త చేయి ఇంకా తాడుమీదే ఉంది. “అర్జున్, ఇలా జనాల మధ్య—”
“జనాల మధ్యగానే,” మాధవి అంది. ఆమె ఒక అడుగు ముందుకు వేసింది. “ఎందుకంటే నన్ను ఇక్కడే ఆపింది కూడా జనాల మధ్యగానే. ఇప్పుడు నిబంధనలూ ఇక్కడే మారతాయి.” ఆమె తన అర తెరిచి తాళం అర్జున్ చేతిలో పెట్టలేదు; మళ్లీ తన పట్టు గట్టిపర్చుకుంది. “ఆలస్యంగా ఇచ్చిన తాళం నేను తిరిగి ఇవ్వను. దారి ఆపిన వాళ్లకి నా స్థానం అద్దెకు ఉండదు.”
అది మాట మాత్రమే కాదు. వసుంధర అత్త ముందు నిలిచిన చిన్న అధికారాలన్నింటికీ తలుపు మూసినట్టు అయింది. ఆమె రిజిస్టర్ వైపు చూసింది—మాధవి పేరు కుటుంబస్థానాల సరాసరిలో కనిపిస్తోంది. తాడు వైపు చూసింది—అర్జున్ చేయి తన చేయి కింద పెట్టి దాన్ని కిందికి దించాడు. చుట్టూ చూసింది—ఆజ్ఞ కోసం ఎదురు చూసిన వాళ్లు ఇప్పుడు ఆమెను కాదు, ముందున్న ఖాళీ దారిని చూస్తున్నారు.
“తీసేయండి,” అంది వసుంధర అత్త నిఖిల్పై గొంతు ఎత్తి, తన మిగిలిన నియంత్రణను పట్టుకోవాలని. “అది అలాగే ఉంచొద్దు.”
నిఖిల్ ఒక్క క్షణం ఆమెవైపు చూశాడు, కానీ కదల్లేదు.
మాధవి అప్పుడు చివరి అడుగు వేసింది. స్టాంచన్ దగ్గరికి వెళ్లి, వసుంధర అత్త చేతి కిందే ఉన్న కడ్డీని తానే పట్టుకుంది. “ఉంచుతాం,” అంది. “కాని ఈ వైపు.” తాడు మొత్తాన్ని తనవైపు తిప్పి, ప్రధాన ప్రవేశ దారిని ఖాళీ చేసింది. “నేనే ముందుగా లోపలికి వెళ్తాను. నా వెంట అర్జున్ వస్తాడు. అభ్యంతరం ఉన్నవాళ్లు పక్క దారిలో ఎక్కండి.”
మెట్ల మీద నిలబడ్డ దేహాలన్నీ ఒకేసారి కదిలాయి. ఎవరో పూలతట్టు గోడవైపు ఎత్తారు, మరొకరు సెల్ఫోన్ చేతిలోనే ఛాతీకి చేర్చుకున్నారు, ఒక పెద్దమ్మ తన చీర అంచు సవరించుకుంటూ పక్క మెట్టుకు జారింది. ఆ క్షణంలో వసుంధర అత్త గొంతు కాదు, మాధవి కదిలించిన తాడు దారి నిర్ణయించింది. ఆమె ముందుగా నడిచింది. అర్జున్ ఆమెతో సమంగా అడుగు వేసాడు. వారి వెనుక, కాసేపటి క్రితం ఆమెను ఆపిన అదే ల్యాండింగ్ ఇప్పుడు ఆమె కోసం తెరచుకుంది.
ప్రవేశ అంచు దగ్గర స్టాంచన్ అప్పటికే మాధవి వైపుకు వాలిపోయి ఉంది. ఆమె ఒక చేతితో తాడు చివరను మరింత పక్కకు తోసి, లోపలికి తెరిచిన మార్గం మీదుగా అడుగు వేసింది; తాడు వలయం ఆమె భుజం వెనుక నుంచి ఊగుతూ పూర్తిగా అటుక్కి వెళ్లిపోయింది.